van Stam tot kruk
In mijn houtopslag lag al een tijdje een vergeten stuk eikenhout, bijna onzichtbaar onder een wirwar van bramen. Toch trok het steeds mijn aandacht. Het idee om er iets mee te maken bleef in mijn achterhoofd sluimeren. Ik wilde graag weer een stoel maken, maar niet zoals de captains chair die ik eerder bouwde. Dat soort stoelen zijn prachtig, maar ook complex en tijdrovend. Dit keer zocht ik een kleiner project, iets overzichtelijkers zoals een kruk.
Uit de eikenstam kon ik alle onderdelen splijten en draaien, behalve de zitting. Voor een houten zitting heb je doorgaans een groot, droog en vlak stuk hout nodig, en dat had ik niet liggen. Daarom besloot ik een ander pad te verkennen, een geweven zitting.
Het weven van een zitting kan op veel manieren en met verschillende materialen zoals rotan, riet, touw of zelfs synthetische varianten. Zelf koos ik voor zwart Deens papierkoord. De keuze was niet toevallig. Al langer bewonder ik de ontwerpen van Deense meubelontwerpers, waaronder Hans J. Wegner, die dit materiaal veelvuldig toepaste. Het heeft een aantal voordelen die perfect aansluiten bij wat ik wilde. Het is lichtgewicht, sterk, comfortabel en duurzaam. Bovendien straalt papierkoord een elegante en traditionele eenvoud uit, een combinatie waar ik van hou.
de magie van het splijten
Welke verassingen zitten er in de stam? Een paar flinke klappen en het hout begint hoorbaar te scheuren, een fantastisch geluid! Voor het splijten van de stam gebruik ik een froe, oftewel een splijtijzer. Gewoonlijk pak ik hiervoor de bijl, maar met een froe heb je meer controle en ik wil zo veel mogelijk van het hout gebruiken.
Zodra de onderdelen zijn gespleten kan ik beginnen met het rond maken van de stukken. Hiervoor gebruik ik mijn schaafbok en een scherp haalmes. Deze twee gereedschappen zijn onmisbaar in mijn werkplaats. Het is een ambachtelijke en tegelijk meditatieve bezigheid. Het ruwe eiken krijgt zo een steeds verfijndere uitstraling en je ziet de onderdelen langzaam veranderen in herkenbare stukken van een kruk.
Draaien en boren
Na het schaven kunnen alle onderdelen hun definitieve vorm krijgen op de wipdraaibank. Eindelijk, draaien! Vers eikenhout op de draaibank draait (en ruikt) heerlijk! Omdat de stukken hout langs de nerf worden gedraaid, gebruikt ik voornamelijk een afruwguts en een platte beitel voor mooi glad resultaat. Stap voor stap krijgen de onderdelen hun juiste vorm.
Wanneer alle onderdelen de juiste vorm hebben, geef ik ze nog een extra afwerking door met een hand vol krullen flink te “trappen”. Zo ontstaat er wrijving en warmte, waardoor het oppervlak subtiel wordt gepolijst. Het resultaat is een mooie, gladde finish die het eikenhout nog meer laat spreken.
Door zorgvuldig af te tekenen hoe diep elke sport in de poot moet komen, weet ik bij het monteren of de verbindingen goed op hun plek zitten.
De gaten boor ik met een booromslag en een scherpe boor. Het voordeel van een booromslag is dat je heel precies kunt werken. Zo ontstaan nette gaten zonder splintering, en kan ik bovendien exact de juiste diepte boren zonder het risico om per ongeluk door het hout heen te schieten.
Assembleren
Voordat ik de kruk definitief in elkaar zet, test ik alles door het ‘droog’ in elkaar te zetten en kijken of het gaat passen. Als een verbinding te strak is maak ik de pen iets kleiner met een mes of stukje schuurpapier. Daarna kan ik de kruk definitief assembleren met lijm tussen de verbindingen en alles stevig aan te drukken/kloppen.
weven van de zitting
Over, onder, over onder etc. Hoe moeilijk kan het zijn? Nadat ik verschillende video’s op internet (vaker dan ik wil toegeven) heb bekeken ben ik vol goede moed begonnen. Ongeveer 120 meter papierkoord heb ik gebruikt voor de zitting. Voor een mooie zitting moet het koord goed strak zitten, tijdens het hele proces moet je het koord onder spanning houden en dit laat z’n sporen na op je handen!
De techniek is simpel maar foutgevoelig. Meerdere keren ben ik er achtergekomen dat ik een fout heb gemaakt. Alles wat na de fout geweven is moet dan weer los gemaakt worden en opnieuw… Het is gelukkig een meditatief en rustgevend werk, meestal.
Eindelijk, na 2 dagen weven is de kruk klaar! Ik heb het eikenhout nog behandeld met lijnzaadolie. De prachtige kleur en tekeningen in het hout zijn hiermee tot leven gekomen en creëren een mooi contrast met het zwarte papierkoord. Het maakproces van zo’n kruk is geweldig, zo divers en uitdagend dat ik al ben begonnen aan de volgende!
Interesse in deze kruk? De kruk is 38 cm breed, 48 cm lang en 44 cm hoog. De prijs is €450,-. Heb je interesse neem dan contact met mij op via het contactformulier of bestel hem direct hier.
